Tôm hùm đất - nguy cơ dịch bệnh tiềm tàng từ sinh vật ngoại lai

Tôm hùm đất (hay còn gọi là Crawfish, Crayfish, Crawdads, Mudbugs, Red Swamp Crayfish) là loại tôm đang được nhiều người Việt Nam ưa chuộng, thời gian trước đây giá trị của nó thậm chí còn lên tới cả triệu đồng một kg.

Loài tôm có giá cả triệu đồng mỗi kg

Hiện nay, nhờ có các đầu mối lớn nhập về từ nước ngoài, mỗi đợt lên tới cả tấn nên giá trị của tôm hùm đất đã rẻ hơn rất nhiều (khoảng 350.000 - 500.000 đồng một kg)

tôm hùm đất, động vật ngoại lai

Hiện nay tại Việt Nam, nơi duy nhất được cấp phép nhập tôm hùm đất là Viện nghiên cứu nuôi trồng thủy sản I nhưng cũng chỉ dành cho mục đích nghiên cứu. Ông Nguyễn Quang Huy, Phó viện trưởng của Viện trao đổi với VnExpress.net cho hay.

Việc nuôi "chui" hay kinh doanh đã được Viện khuyến cáo từ nhiều năm nay và Tổng cục thủy sản cũng đã chỉ đạo thu hồi và tiêu hủy những hộ nuôi trái phép. Vậy tại sao loài tôm có giá trị lên tới nửa triệu đồng/1 kg này lại bị cấm nuôi và kinh doanh ở nước ta?

 

 

Những mối nguy hại khôn lường từ tôm hùm đất

- Phá hại môi trường sinh thái bản địa:

Tôm hùm đất là loài ăn tạp, có thể ăn cả động vật sống, động vật chết lẫn thực vật nên là loài động vật xâm lấn gây phá hoại mùa màng hay phá hủy chuỗi thức ăn, chúng còn đào hang sâu để trú ẩn để lẩn trốn kẻ thù nên có thể làm hỏng nền đất hay gây sói mòn sông, suối. Tôm hùm đất ăn bất kỳ thứ gì chúng với tới, kể cả thực vật mục nát, cá chết và côn trùng. Chúng là loài xâm lấn có sức phá hoại lớn, đang lan tràn khắp các hệ sinh thái ở châu Phi nhưng tại Trung Quốc, loài giáp xác này từ việc "bị ghét nhất" trong những năm 1990 bỗng dưng trở thành loài thủy sản kiếm ra tỷ đô, khi người ta bắt đầu chế biến chúng cùng với nhiều loại gia vị tạo thành một món ăn ngon, hấp dẫn.

tôm hùm đất, động vật ngoại lai

- Phát tán mầm bệnh gây dịch tiêu diệt sinh vật bản địa:

Khả năng thích nghi tốt với môi trường biến chúng trở thành những sinh vật ngoại lai có hại khi phát tán mầm dịch bệnh nấm tôm, virus gây bệnh đốm trắng cho tôm cũng như một số loài ký sinh trùng.

Khi sống trong môi trường tự nhiên thuận lợi, tuổi thọ của một con tôm hùm đất có thể lên tới 30 năm. Thậm chí sức sống của loài tôm này càng mãnh liệt hơn với khả năng tái sinh lại chân hay càng nếu chúng bị đứt trong các cuộc chiến.

- Vật chủ ký sinh của nhiều loài giun sán nguy hiểm:

Nguy hiểm hơn, nếu ăn sống thì con người có thể bị một loại giun nguy hiểm tấn công vào phổi, loài giun này thường sống ký sinh trong đầu tôm hùm đất. Đó là cảnh bảo mà các bác sĩ tại Trường Y của Đại học Washington, St. Louis, Mỹ đưa ra.

Theo đó, loài ký sinh trùng có tên Paragonimus kellicotti gây ra sự nhiễm trùng có tên paragonimiasis rất hiếm gặp đã được tìm thấy trong phổi của 6 nạn nhân khi ăn tôm hùm đất sống ở sông Missouri, Mỹ.

Nạn nhân sẽ có triệu chứng như sốt, ho, đau ngực, mệt mỏi và khó thở khi mắc phải bệnh Paragonimiasis, bác sĩ Gary Weil điều trị cho 6 bệnh nhân trên - cũng là chuyên gia bệnh nhiễm trùng của Đại học Washington cho hay.

Ngoài ra, Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Mỹ thuộc Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ cũng cho biết mỗi năm ở Mỹ có tới 80.000 bị bệnh và 100 người chết do nhiễm bệnh Vibrio, một vi khuẩn ký sinh trên vỏ các động vật có vỏ.

tôm hùm đất, động vật ngoại lai

Nhiều nghiên cứu đã tìm thấy nồng độ thủy ngân cao cũng như các chất hóa học độc hại khác như DDT, PCBs, dioxin... có liên quan tới bệnh ung thư, các bệnh về hệ thần kinh trên các con tôm hùm đất họ tìm thấy tại Mỹ, hầu hết các con tôm hùm đất này sinh sống tự nhiên và ăn các loại mùn rác do con người thải ra. 

Theo điều 246, Bộ luật Hình sự 2015, người nào nhập khẩu, phát tán các loài ngoại lai xâm hại sẽ bị phạt tiền từ 100 triệu đến một tỷ đồng; phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù 1-5 năm. 

Theo Bộ NN&PTNT, loài tôm càng không có tên trong Danh mục loài thủy sinh được phép kinh doanh tại Việt Nam (Phụ lục VIII kèm theo Nghị định 26/2019, ngày 8/3/2019), quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thủy sản).

 Đây là loài ngoại lai xâm hại, nằm trong Phụ lục 18 ban hành theo thông tư 35/2018 (ngày 28/12/2018) của Bộ TN&M, quy định tiêu chí xác định và ban hành Danh mục loài ngoại lai xâm hại. Do vậy, việc kinh doanh, tiêu thụ loài này là vi phạm qui định pháp luật về đa dạng sinh học và thủy sản.

Nhằm bảo vệ môi trường và tránh tác dụng xấu đến sản xuất nông nghiệp, Bộ NN&PTNT đề nghị các địa phương, các cơ quan liên quan, tổ chức kiểm tra và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật đối với các trường hợp vi phạm.

tôm hùm đất, động vật ngoại lai

Khi phát hiện loài tôm càng đỏ bị phát tán ra môi trường, phải có biện pháp khoanh vùng, cô lập và tiêu diệt loài tôm này theo quy định của pháp luật về đa dạng sinh học.

 Cùng đó, cần tuyên truyền, phổ biến về tác hại của loài tôm càng đỏ đối với môi trường và sản xuất nông nghiệp, ngăn chặn sự phát tán của loài này ra môi trường tự nhiên.

Việt Nam có nhiều loài động, thực vật ngoại lai xâm lấn như mai dương, bìm bôi hoa vàng, ốc bươu vàng... Tốc độ phát triển của chúng rất nhanh, cạnh tranh với động, thực vật bản địa. Nhà chức trách Việt Nam đã thử nghiệm nhiều phương pháp, nhưng chưa tiêu diệt được. 

Bấm để gọi ngay