Cơ chế tiết sữa mẹ và những biện pháp làm tăng lượng sữa mẹ

Ngay từ khi mang thai, các tuyến sữa đã bắt đầu phát triển và có thể tiết sữa. Dưới tác dụng của Prolactin và oxytocin do tuyến yên (nằm trên não) tiết ra, sữa sẽ được tạo ra liên tục vào các nang sữa nằm sâu trong vú, theo các ống dẫn sữa về tập trung ở các xoang chứa sữa nằm ngay dưới quầng vú.

Sự phát triển của các tuyến sữa

- Khi có thai tuyến vú đạt được sự phát triển hoàn chỉnh, nhu mô tuyến vú tăng sinh, các nụ biểu mô biến đổi thành các tiểu thuỳ, tế bào trụ chế tiết được bao quanh bởi lớp tế bào cơ - biểu mô. Các ống dẫn sữa dài và phân nhánh,  các mạch máu tăng sinh.

- Hiện tượng chế tiết bắt đầu ngay từ tháng thứ 3, tạo ra sữa non. Sữa non tồn tại cho đến lúc xuống sữa, tức là sau đẻ vài ngày.

- Cuối thời kỳ thai nghén, dưới ảnh hưởng của estrogen và progesteron, tuyến vú đã được chuẩn bị đầy đủ, sẵn sàng hoạt động. Trong khi có thai, tuyến vú chưa thực sự hoạt động vì progesteron ức chế prolactin, sự ức chế này xảy ra ngay tại tuyến yên và tuyến vú.

Cơ chế tiết sữa 

Do prolactin: 

- Khi bé bú mẹ thì động tác mút vú như một kích thích lên tuyến yên khiến tuyến này sản sinh ra một loại nội tiết là prolactin. Và chính nội tiết prolactin này kích thích hồi tác trở lại tuyến vú khiến các tuyến vú làm việc và sản xuất ra sữa. Do vậy, bé càng mút vú, sữa mẹ sẽ càng tạo nhiều. 

- Nếu bà mẹ không cho bé bú hoặc bú ít thì vú sẽ giảm và ngưng tiết sữa. 

- Khi bé không bú hết, lượng sữa tồn đọng trong vú sẽ là chất ức chế, ngăn cản sự tạo sữa. 

- Prolactin được tiết ra nhiều về đêm. 

Do oxytocin

- Oxytoxin cũng là một chất do tuyến yên tiết ra khi cho bé mút vú mẹ, làm cho sữa trong vú chảy ra khi bé bú mẹ.
- Khi mẹ cảm thấy hài lòng, thương yêu trẻ và tin tưởng sữa mình là tốt nhất cho trẻ, điều này giúp tăng tiết sữa. 

-  Nếu mẹ lo lắng hoặc nghi ngờ là mình không đủ sữa, sữa mẹ sẽ ngừng chảy. 

Quy trình tạo sữa 

cơ chế tiết sữa

- Sau khi sinh, vú mẹ tiết ra một ít sữa non có màu vàng nhạt và sánh. Sau đó, mẹ sẽ cảm thấy hai vú căng đầy, gọi là xuống sữa. 

- Sự xuống sữa sẽ xảy ra nhanh nếu bé được cho bú ngay sau khi sinh. Thời gian tiếp theo, mẹ có cảm giác bầu vú ít căng hơn, nhưng sữa vẫn đang tiếp tục được sản xuất và đủ cho bé ít nhất từ 4 đến 6 tháng tuổi.

 - Việc cho trẻ bú sớm còn giúp cho dạ con (tử cung) co hồi tốt và làm ngưng chảy máu sau khi sinh, trẻ bú sớm thì sữa xuống nhanh.

Cách duy trì nguồn sữa 

Do cơ chế tiết sữa như vậy, nên các bà mẹ cần phải chú ý về cách cho trẻ bú, chế độ ăn uống, sinh hoạt để đảm bảo đủ sữa có bé bú, các bà mẹ cần chú ý các điều sau:

- Mẹ phải duy trì giấc ngủ, ngủ đủ ( 8/10 tiếng mỗi ngày ). 

- Ăn đủ bữa để duy trì dinh dưỡng, ăn nhiều bữa trong ngày và nên chọn thực phẩm nhiều protein, axit béo không no và canxi.Bên cạnh đó phải uống nhiều nước. 

- Phải giữ một tinh thần thoải mái tránh những street, tận dụng những khoảng thời gian rảnh để giải trí: Nghe nhạc, đọc sách,…

- Cho con bú đúng cách và bú thường xuyên đây là một cách duy trì nguồn sữa mẹ, cần nhớ rằng cho con bú là một cách để kích thích tiết sữa nên càng cho bé bú nhiều, mẹ sẽ càng có nhiều sữa.

- Mẹ cần có niềm tin là sẽ có đủ sữa cho con bú.

- Nghỉ ngơi thư giãn tinh thần trong khi nuôi con bú là cách tăng tạo sữa tốt nhất.

- Mẹ nên ở gần và bế bé nhiều hơn để có thể cho con bú ít nhất 10 lần trong ngày và cho con bú bất cứ khi nào trẻ muốn. Yếu tố quan trọng nhất để tăng tạo sữa mẹ là phải cho trẻ bú. Bú nhiều sẽ tạo sữa nhiều.

- Đảm bảo trẻ được bú mẹ ở tư thế đúng, bú thường xuyên cả ngày và đêm.

- Nên cho trẻ bú kiệt ở mỗi bên vú trong mỗi bữa bú, bú hết vú này mới chuyển sang vú kia.

- Mẹ nên ăn uống nhiều loại thức ăn đủ chất, ngoài 3 bữa ăn chính nên ăn thêm 2-3 bữa phụ. Không nên ăn kiêng thái quá và uống đủ nước. Cần nhớ rằng sữa mẹ sẽ được tạo ra nhiều và chất lượng tốt nếu mẹ được ăn tốt và ngủ đẫy giấc.

- Trong khi chờ đợi tiết sữa lại hoặc tăng lượng sữa, mẹ có thể cho trẻ uống thêm sữa công thức nhưng không nên sử dụng bình sữa và đầu vú cao su mà nên pha sữa trong cốc rồi cho con uống bằng thìa. Khi mẹ đã có sữa hoặc tăng sữa hơn trước thì có thể giảm dần lượng sữa công thức.

- Nên kiểm tra sự tăng cân của trẻ để biết trẻ có nhận được sữa không. Nếu trẻ vẫn chưa tăng cân tốt (cân nặng mỗi tháng hoặc nửa tháng) tiếp tục cho trẻ ăn sữa công thức trong ngày.

- Mẹ cố gắng cho trẻ ngậm vú bú cả khi chưa có sữa hoặc ít sữa. Lúc này, mẹ có thể cho trẻ ngậm vú chung với một ống dây dẫn sữa pha sẵn trong cốc, để trẻ vừa ngậm vú mẹ vừa mút được sữa, hoặc pha sữa vào trong bình nhựa mềm, khi trẻ ngậm vú bú thì nhỏ giọt sữa lên chỗ núm mẹ gần miệng trẻ để trẻ mút vào. Làm như vậy rất có lợi vì chỉ khi nào trẻ ngậm vú nhiều thì vú mới tiết ra nhiều sữa. 

Sự tiết sữa được điều khiển và duy trì bởi 2 nội tiêt tố chính: Prolactin (giúp các tế bào tiết sữa)  và Oxytocin (làm các tế bào cơ co thắt). Khi trẻ mút vú , xung động cảm giác thần kinh từ vú lên não , kích thích thùy trước tuyến yên tiết ra prolactin , chất này vào máu đến vú làm các tế bào tiết ra sữa. Để duy trì nguồn sữa các bà mẹ sau khi sinh cần chú ý về chế độ ăn uống, nghỉ ngơi cũng như cho trẻ bú đều để không ảnh hưởng đến các yếu tố kích thích tuyến sữa.

 

Bấm để gọi ngay