Bệnh đột quỵ là gì? Chuẩn đoán và điều trị đột quỵ

Bệnh đột quỵ  là gì? Phải làm sao để chuẩn đoán chính xác bệnh đột quỵ cũng như là nên sơ cứu bệnh đột quỵ như thế nào để đạt hiệu quả tốt nhất? Chúng ta hãy cùng tìm hiểu ngay dưới bài viết này.

Bệnh đột quỵ là gì?

Bệnh đột quỵ là hiện tượng xảy ra khi mà các mạch máu dùng để nuôi não đã bị tắc làm cho não không nhận đủ oxy. Bệnh đột quỵ là nguyên nhân gây tử vong rất cao và để lại di chứng vĩnh viễn. Nhiều bệnh nhân sau khi đột quỵ còn có khả năng bị bệnh Nhũn Não do các di chứng tai biến. 

Đột quỵ xảy ra khi lượng máu cung cấp cho một phần của não bộ đột nhiên bị chặn lại hoặc khi có một mạch máu trong não bộ bị vỡ khiến máu tràn vào những khoảng không xung quanh các tế bào não. Cũng giống như một người bị mất luồng máu cấp tới tim gây nên hiện tượng trụy tim (heart attack) thì người bị mất luồng máu lên não hoặc chảy máu bất ngờ trong não có thể được gọi là "não quỵ" (brain attack).

Liệt là một đặc điểm phổ biến của đột quỵ, thông thường xảy ra với một bên của cơ thể (liệt nửa người). Liệt hoặc suy kiệt có thể chỉ ảnh hưởng tới khuôn mặt, một tay hoặc một chân hay có thể ảnh hưởng tới toàn bộ một nửa của cơ thể và khuôn mặt.

Một người bị đột quỵ ở bán cầu não trái sẽ bị liệt ở bên phải hay còn gọi là liệt nhẹ. Ngược lại, một người bị đột quỵ ở bán cầu não phải sẽ chịu những khuyết tật ở nửa trái của cơ thể.

Bệnh đột quỵ, nhồi máu não, tai biến mạch máu não

Chứng thiếu máu cục bộ (Ischemia) là thuật ngữ được sử dụng để mô tả tình trạng thiếu khí ô-xy và các chất dinh dưỡng nuôi các tế bào não khi luồng máu thiếu. Cuối cùng thiếu máu cục bộ sẽ dẫn tới hiện tượng nhồi máu, các tế bào não bị chết và sau đó bị thay thế bằng một hốc chứa đầy dịch trong phần não bị tổn thương.

Khi dòng máu chảy về não bị ngắt quãng, một số tế bào não bị chết ngay lập tức; những tế bào não còn lại tiếp tục có nguy cơ bị chết. Những tế nào não bị tổn thương có thể được cứu chữa nếu có sự can thiệp sớm bằng thuốc. Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng có thể khôi phục dòng máu chảy tới các tế bào này bằng các tiêm chất hoạt hóa mô plasminogen có chất chống máu cục (t-PA) trong vòng 3 giờ kể từ lúc bị đột quỵ. Nhiều loại thuốc thần kinh đang được kiểm nghiệm để phòng ngừa chuỗi phá hủy sau cơn đột quỵ đầu tiên.

Đột quỵ vẫn thường được xem là không thể phòng ngừa và điều trị. Cùng với tiền định này là một nhận thức sai lầm khi cho rằng đột quỵ chỉ xảy ra đối với người cao tuổi và do đó không phải là một điều đáng quan tâm.

Từ những hiểu biết sai lệch này mà bệnh nhân bị đột quỵ thường hay chờ đợi hơn 12 giờ trước khi được đưa vào phòng cấp cứu. Giới chăm sóc sức khỏe có quan điểm "đợi và theo dõi" thay vì coi đột quỵ là một trường hợp cấp cứu.

Bằng cách sử dụng thuật ngữ "não quỵ", đột quỵ có một tên gọi mô tả, định danh. Phản ứng thích hợp trước một ca não quỵ là một hành động khẩn cấp, của cả người bị não quỵ lẫn giới chăm sóc y tế. Giáo dục cộng đồng để họ hiểu đột quỵ là não quỵ và nhanh chóng cấp cứu là một vấn đề then chốt bởi mỗi phút lãng phí từ khi mới xuất hiện triệu chứng tới lúc được cấp cứu sẽ khép dần cánh cửa cơ hội được cứu chữa.

Xem thông tin bệnh Nhũn Não là gì tại đây

Triệu chứng của đột quỵ là gì?

Các triệu chứng cơ bản của đột quỵ gồm:

  1. Mất khả năng thăng bằng, đi đứng khó khăn

  2. Đau đầu một cách đột ngột, do một hoặc nhiều mạch máu não bị tắc, vỡ

  3. Hoa mắt, chóng mặt do máu không cung cấp kịp thời cho não bộ

  4. Bất tỉnh hoặc hôn mê gặp với các trường hợp nghiêm trọng

  5. Tê và yếu đi ở cánh tay, mặt hoặc chân ở một bên cơ thể

  6. Tầm nhìn bị tối hoặc mờ

  7. Đột ngột bị tê, có cảm giác châm chích

  8. Gặp khó khăn trong việc nói và hiểu

  9. Không thể nói hoặc khó nói

  10. Thay đổi thị lực đột ngột

  11. Đột ngột gặp vấn đề trong việc đi lại hoặc giữ thăng bằng

  12. Đột ngột lú lẫn, gặp vấn đề trong việc hiểu những câu đơn giản

  13. Có triệu chứng của thiếu máu não

  14. Đau đầu dữ dội

  15. Tay hoặc chân ngày càng cứng hơn, không thể duỗi thẳng được

  16. Sốt, tiểu đau, tiểu ra máu và đau thắt lưng

  •  

Bệnh đột quỵ, nhồi máu não, tai biến mạch máu não

Nguyên nhân gây ra đột quỵ

Bệnh đột quỵ có thể xảy ra bởi các nguyên nhân như:

  • - Bị nhồi máu não: đây là nguyên nhân khiến cho mạch máu bị tắc và không lên được não.
  • - Xuất huyết não: đây cũng là nguyên nhân của đột quỵ, nó làm cho các động mạch nuôi não bị vỡ ra và chảy vào bên trong não.
  • - Thiếu máu não: các mảnh xơ vữa trong động mạch vỡ ra, làm cho động mạch bị tắc và máu không thể lưu thông được.

Ngoài ra thì nguyên nhân còn có thể là bởi:

  • Đái tháo đường: Các vấn đề về tuần hoàn liên quan đến đái tháo đường có thể tăng nguy cơ đột quỵ thậm chí là khi mức đường huyết và insulin được kiểm soát chặt chẽ.
  • Bệnh tim mạch: Bị đau tim có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ của bạn. Một yếu tố nguy cơ bổ sung là một bất thường ở tim được gọi là rung tâm nhĩ (AF), một loại bất thường nhịp tim đặc biệt ảnh hưởng đến trên một triệu người Mỹ. Thông thường, cả bốn buồng tim của trái tim đập theo cùng một nhịp, khoảng 60 đến 100 lần một phút. Ở người bị AF, tâm nhĩ trái có thể đập nhanh và không kiểm soát được lên đến 400 lần một phút. Nếu không được điều trị, AF có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ của bạn từ 4 đến 6 lần. Thuốc có thể giúp điều trị tình trạng này.
  • Đột quỵ tái phát: Một người có tiền sử đột quỵ có nguy cơ cao bị một lần đột quỵ khác. Nguy cơ cao này kéo dài xấp xỉ năm năm và giảm dần theo thời gian; nguy cơ cao nhất là trong vòng vài tháng đầu tiên. Bên cạnh chú ý tới những yếu tố nguy cơ đột quỵ có thể kiểm soát được, những người trải qua đột quỵ có thể hưởng lợi từ thuốc kê đơn để giảm nguy cơ đột quỵ của mình.
  • Cơn thiếu máu não thoáng qua: Bị một cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) làm tăng nguy cơ bị đột quỵ lớn trong tháng, thường là trong hai ngày. Các thuốc, bao gồm aspirin có thể được kê để giúp ngăn ngừa cơn đột quỵ trong tương lai.

Điều trị bệnh đột quỵ

Trước tiên, để điều trị bệnh đột quỵ thì các bác sĩ sẽ xem xét nguyên nhân là bởi mạch máu não bị vỡ hay là bởi những cục máu đông gây nên. Nếu nguyên nhân là bởi máu đông thì sẽ được siêu âm động mạch, từ đó tìm ra nơi tắ nghẽn và khắc phục. Ngoài ra, để hạn chế đột quỵ thì chúng ta cũng nên:

  • - Ngừng hút thuốc và sử dụng các chất kích thích
  • - Uống và sử dụng thuốc đúng theo khuyến cáo của bác sĩ
  • - Thường xuyên tập luyện thể thao, hoạt động sức khỏe
  • - Ăn chế độ ăn ít chất béo và uống tối đa một phần rượu mỗi ngày
  • - Kiểm soát huyết áp, nồng độ cholesterol và đường huyết.

Sơ Cứu Người Bệnh Đột Quỵ

- Quan sát và hỏi bệnh nhân để biết bệnh nhân còn tỉnh táo (ý thức bình thường) hay lẫn lộn, lơ mơ hoặc hôn mê (rối loạn ý thức). Kèm theo dấu hiệu đại tiểu tiện -  - không tự chủ chứng tỏ bệnh nhân đã mất ý thức.
- Nếu bệnh nhân còn tỉnh: cần để bệnh nhân nằm yên tĩnh và gọi cấp cứu đến để đưa bệnh nhân vào bệnh viện lớn có uy tín về cấp cứu tai biến mạch máu não.
- Nếu bệnh nhân hôn mê: cần xem bệnh nhân đang còn thở bình thường, thở nhanh, thở chậm, hay đã ngừng thở..., vì cấp cứu hô hấp là việc đầu tiên phải làm để đảm bảo đủ oxy cho tim và cho não. Nếu toàn bộ não thiếu oxy quá 3 phút thì dù cho cấp cứu tim đập lại cũng không cứu được não, y học gọi là mất não, hoặc chết não.
- Kiểm tra nhịp tim và huyết áp ngay nếu có thể.
Đặc biệt lưu ý với người nhà hoặc người chứng kiến bệnh nhân đột quỵ não:

Bệnh nhân đột quỵ não có thể bị một trong hai dạng: chảy máu não do vỡ mạch hoặc nhồi máu não do nghẽn / tắc mạch.

Hai bệnh này đối nghịch nhau hoàn toàn về nguyên nhân, cơ chế và cách điều trị. Các bác sĩ chuyên khoa cũng không thể chỉ dựa vào biểu hiện bên ngoài để xác định chẩn đoán.

Vì vậy, không được mạo hiểm tự điều trị cho bệnh nhân dù chỉ là các động tác như bấm huyệt nhân trung, châm cứu, đánh gió... Những tác động đó có thể làm trầm trọng hơn tình trạng bệnh của bệnh nhân mà chúng ta vô tình không biết.
Thực hiện hô hấp nhân tạo (CPR), nếu cần phải dùng miệng thổi hơi vào miệng bệnh nhân (hô hấp miệng-miệng) nếu thấy bệnh nhân ngừng thở.
- KHÔNG ĐƯỢC cố di chuyển đầu, cổ bệnh nhân, trong trường hợp tai nạn, đầu hoặc cổ có thể bị gãy hoặc bị thương. Để bệnh nhân trong tư thế thoải mái. Nới lỏng quần áo.
- KHÔNG ĐƯỢC cho bệnh nhân ăn hoặc uống. Tai biến khiến cho người bệnh không thể nuốt và sẽ gây nghẹn.
- KHÔNG ĐƯỢC dùng ax-pi-rin (aspirin). Mặc dù ax-pi-rin có thể làm giảm cục máu đông trong trường hợp tai biến nghẽn / tắc động mạch nhưng cũng có thể gây chảy máu trong nếu là tai biến vỡ mạch máu. Nếu người bệnh đã uống ax-pi-rin trong ngày, cần phải báo với bác sĩ cấp cứu.Thở sâu. Thở chậm và sâu giúp bệnh nhân bình tĩnh và đưa máu lên não nhiều hơn. Để người bệnh nằm xuống và nói chuyện với người bệnh để họ bình tĩnh.
- Giữ đầu mát và thân ấm. Nếu có đá lạnh, có thể chấm nhẹ qua đầu người bệnh để giữ mát. Bọc đá trong khăn để không quá lạnh. Giữ mát đầu để giảm phản ứng phù nề khi tai biến và có thể giúp người bệnh đỡ cảm thấy đau đầu.

- Giữ thân ấm bằng áo khoác hoặc chăn sẽ giảm được nguy cơ co giật (sốc).Có thể liên hệ với một trung tâm y tế hoặc với bác sĩ thần kinh để được tư vấn sớm trước khi đưa bệnh nhân đến bệnh viện.

Qua bài viết này, hi vọng các bạn đã nắm được những thông tin bổ ích, từ đó có thể điều trị và không để bệnh tình trở nên nghiêm trọng hơn. Nếu như có thắc mắc cần tư vấn, hãy liên hệ với bác sĩ để có được những tư vấn chính xác nhất trong trường hợp của mình.

Nguồn tham khảo:

https://vi.wikipedia.org/wiki/Tai_bi%E1%BA%BFn_m%E1%BA%A1ch_m%C3%A1u_n%C3%A3o

- http://www.thedoctorslounge.net/medlounge/articles/stroke_risk/index.htm

- http://www.health32.com/scurvy-the-cause-of-most-strokes/

Bệnh chàm da đầu là gì và cách điều trị bệnh chàm da đầu hiệu quả?

Khi nói về bệnh chàm, bạn sẽ nghĩ đến chàm da đầu tiên. Nhưng bạn có biết bệnh chàm có thể ảnh hưởng đến da đầu? Các triệu chứng phổ biến nhất của bệnh chàm da đầu là khô, ngứa, sưng, nóng rát và đỏ. Tuy nhiên, ngứa và khô ở da đầu cũng có thể xảy ra do các lý do khác như nhiễm nấm, chấy hoặc bệnh vẩy nến. Tìm hiểu thêm về bệnh chàm da đầu và cách tốt nhất để điều trị căn bệnh qua các kiến thức dưới đây.

Bấm để gọi ngay